تهمت ارتجاع به روحانيت از آن طرف هم علماى اسلام را كه دنبال اين بود [ ند ] كه اسلام را ترويج بكنند - اينها را هم اتهامات بر آنها زدند [ كه ] : اينها يك مردمى هستند كهنه‌پرست ، اينها يك مردمى هستند كه دربار يا قوه‌هاى سرمايه دار اينها را گماشته‌اند اينجا . براى اينكه مردم را خواب كنند و سرمايه دارها كارهايشان را انجام بدهند . اينها مردم را همه‌اش دعوت مىكنند به اينكه ساكت باشيد ، هر كس به شما ظلم كرد ، ساكت باشيد . هر كه مال شما را برد ، حرف نزنيد ؛ و اينها يك دسته هستند كه مردم را خواب كرده‌اند و مىكنند ، آرام مىكنند كه وقتى كه آن اشخاصى كه از خارج مىخواهند اموال اينها را ببرند آنها آسوده ببرند و ديگر كسى حرفى نزند . خود آنهايى كه مىخواستند اموال شما را ببرند اين تبليغات را مىكردند . به جورى شد كه در يك زمانى خودِ داخلهء ايران هم باور كرده بود اين مسائل را . اغفال بعضيها عليه روحانيت در زمان رضا خان در زمان رضا خان كه مردم هم ، يك طبقه ، البته يك طبقهء از اشخاص مردم هم با علما آن [ طور ] رفتار مىكردند كه دستگاه مايل بود . به تبع او اين طور رفتار مىكردند ؛ و زمان بعد هم كه تبليغات شروع شد ، تبليغات به جور ديگر شروع شد . شايد [ در ] باور خود بعض از اشخاص ، بعض از طبقات ملت هم اين معانى منعكس شده بود كه نه ، اينها يك مردمى هستند كه مضر به حال جامعه هستند ، بلكه پايشان را بالاتر مىگذاشتند و مىگفتند كه اصلًا دين از اول كه پيدا شده ، افيون بوده است ؛ دين براى اين بوده است كه مردم را تخدير كند ، اعصابشان را تخدير كند و آنها منافع خودشان را ببرند . اين تبليغاتى بوده است كه ابتدايش از چند صد سال پيش از اين شروع شده است ، براى خاطر آن معنايى كه در نظرشان بوده است كه اين دو قوه ممكن است خطرناك براى اينها باشد تا اين زمانها كه ديگر اوج گرفته بود و روزنامه‌ها و مجلات [ داخلى ] و مجلات خارجى و روزنامه‌هاى خارجى و اينها ، به واسطهء پولهاى زيادى كه خرج مىشد ، اين تبليغات را مىكردند .